ديدند ، بلافاصله پس از روى كار آمدن ابوبكر اختلاف داخلى بين قريش و انصار ( به دليل سرودن شعرى از سوى ابوبكر در مذمت انصار و از اين سو حمايت امام على عليه السلام و فضل بن عباس از انصار ) بالا گرفت ، اما مسلمانان جملگى - به خاطر حفظ اسلام و حكومت اسلامى و به منظور دفع خطر مرتدان و كفار - متحد شدند و با مسئله خلافت كنار آمدند . حضرت امير نيز بر همين اساس بعد از رحلت حضرت فاطمه عليها السلام به درخواست و اصرار عثمان - كه مىگفت : اگر شما بيعت نكنيد ، مسلمانان به جنگ با مرتدان و كفار نخواهند رفت - حاضر شد با خليفه بيعت كند . « 1 » امام على عليه السلام خود درباره علت كنار آمدن و رها ساختن مخالفت با خليفه مىگويد : ترسيدم اگر به يارى اسلام و مسلمانان نشتابم ، بايد شاهد ايجاد شكاف در اسلام و يا نابودى آن باشم كه مصيبت آن براى من از رها ساختن خلافت و حكومت چندروزه بر شما بسى سخت‌تر و بزرگ‌تر است . « 2 » انتقاد صريح حضرت از خليفه اول و دوم ، بيانگر نارضايتى ايشان از سيره عملى و حكومتى شيخين است . آن حضرت در انتقاد از خليفه اول مىفرمايد : شگفتا ! كسى كه در حيات خود مىخواست خلافت را واگذارد ، چون اجلش رسيد ، كوشيد تا آن را به عقد ديگرى درآورد . خلافت را چون شترى ماده ديدند و هريك به پستانى از او چسبيدند و سخت دوشيدند و تا توانستند نوشيدند . « 3 » حكومت ابوبكر كمى بيش از دو سال به طول انجاميد . تقارن جانشينى ابوبكر با طغيان قبايل ، به‌طور طبيعى مردم مدينه و مخالفان را وادار كرد اختلافات عقيدتى و سياسى موجود را فراموش كنند تا خود را عليه خطر مشترك متحد سازند . چنين تهديد جدّى براى اسلام و حكومت اسلامى ، در كم‌شدن مخالفت‌هاى داخلى نسبت به حكمرانى ابوبكر ثمرات بسيارى داشت . همين امر سبب گرديد تا امام على عليه السلام با آن احساسات عاشقانه ، تعهد ، صميميت و وفادارى خلل‌ناپذير به اسلام شخصيتى كه از سيزده سالگى خود را براى خدمت به رسالت پيامبر صلى الله عليه و آله وقف

--> ( 1 ) . عبدالرزاق بن همام صنعانى ، المصنّف ، ص 472 ؛ ابوسعد آبى ، نثر الدّرّ ، ج 1 ، ص 400 . ( 2 ) . گردآورنده محمد بن حسين ( سيد رضى ) ، نهج‌البلاغه ، ترجمه سيدجعفر شهيدى ، نامه 62 . ( 3 ) . همان ، خطبه 3 .